Đề tài: Nhân Va len tai, nhặt được thư tình.

Chuyện cái khoá cửa hay Một vụ giải cứu người ở giữa Sài Gòn!!


Thế này, kể cho mọi người chuyện này, hôm qua mình đi ăn đồ nướng với vợ chồng cô em họ, ăn đồ nướng xong xuôi đang chờ ăn lẩu thì mình mắc tè quá, vòng qua con đường ngoằn ngoèo đi ra cái toa-lét nằm ở phía ngoài nhà hàng. Cái nhà vệ sinh nữ của quán này ko có cửa lớn mà chỉ có cửa cho từng phòng vệ sinh nhỏ, mình theo thói quen vào phải khóa cửa lại cẩn thận, đề phòng có cô nào say mở lộn cửa! :P


Đi đái sung sướng lau "hĩm" giật nước xong xuôi tí tởn mở cửa chạy ra thì ôi thôi!! WHat the Fuck?? ko thể mở được!! Phải miêu tả thêm về cái khóa ở phòng vệ sinh này, đó là khóa dạng đấm tròn, phía bên trong mình nếu muốn khóa phải xoay cái chốt nhỏ ngay giữa cái đấm mới khóa được, thế là tự mình phải xoay đi xoay lại cái chốt, cái đấm tròn thì mình vặn nhiều lần mà ko được! Mình bắt đầu lúng túng kêu cứu, may thay bên ngoài có 1 chị phục vụ luôn túc trực ở đó. Hiểu được tình hình chị đứng bên ngoài bày mình cách xoay các núm, chốt như nào, xoay mãi ko có kết quả nên chị phải đi gọi thêm ông bảo vệ vào cấp cứu!


Ông này đi lấy chìa khóa để mở cửa song cũng ko ăn thua, bên ngoài bắt đầu có tiếng xầm xì của mọi người, ông bảo mình khi ông vặn cái đấm sang bên phải thì mình cũng phải vặn theo và tương tự như vậy, mình nghe theo ổng nên cứ vặn mãi, tay bắt đầu đỏ lên, sưng tấy, bực dọc! Mình gào lên:"Trời ơi làm sao giờ?" Ông bảo vệ cũng đâm cuống bèn gọi thêm ông quản lý, bên ngoài bắt đầu ồn như cái chợ, tiếng của những nhân viên nhà hàng và tiếng của những chị cũng muốn đi tè giống mình )


Ông quản lý đến cũng chả giúp được gì, mình bắt đầu nản, muốn buông xuôi thì chợt nhớ đến lời bà nội dạy bố (qua lời bố kể lại), bà bảo bố khi mẹ đã kiệt sức rồi mà vẫn phải cõng con để cứu con thì con phải co chân lên ko được thõng chân xuống, nếu ko thì ko chỉ con chết mà mẹ cũng chết (đại loại thế), ý của điều này là khi người khác muốn cứu mình thì mình phải biết hợp tác với người ta, đó ko chỉ là giúp cho riêng bản thân mà còn giúp cho người khác, ko phụ lòng người khác và ko được buông xuôi!


Điều này làm mình chợt như có thêm động lực, mình liền vặn thêm cái đấm cửa thêm vài chục lần nữa rồi mới thôi ) mặc cho bên ngoài có tiếng vọng vào : "ca này sao kì dậy ta? Lần trước cũng bị mà ca này bị kẹt nặng quá ha!!" Dù vặn gần sái cả tay nhưng vẫn thất bại, mình bắt đầu giọng mếu:" Trời ơi, mọi người làm sao đó thì làm, bạn e đang đợi ngoài đó, e muốn ra ngoài, trong này nóng quá đi!!!"


Mà đúng là nóng chưa từng thấy thật, mồ hôi mình bắt đầu đổ ra như hôm đi "mát xa sau nhà" bằng đá nóng vậy, mình chỉ nhớ lần duy nhất trong đời mình cũng ra mồ hôi nhiều thế này là lần thủ dâm năm 12 tuổi =)) nhưng mà cái lần ấy sao mà sướng thế? Còn bây giờ thì khổ vãi đái =)) hic hic, phía bên trong chỗ mình đứng là 1 cái phòng rất bé và chật hẹp, may thay vẫn có những ô thông gió nhỏ đủ để cái đầu của chị phục vụ thò vào bày mình cách xoay núm và an ủi mình, mới đứng đây hơn 20 phút một tý mà trong lòng mình đã trào lên một cảm giác bí bức rất khó tả, từ đây mới thấu hiểu được nỗi khổ thực sự của những tù nhân! Quả thực tự do là vô giá với một con người! Mình chợt nghĩ có khi nào người nghĩ ra câu:"Tự do muôn năm!" là do họ cũng bị kẹt trong nhà xí giống mình??? :P


Mình sốt ruột ko biết vợ chồng e họ mình bên ngoài có đợi lâu ko nên mình bắt đầu mất bình tĩnh và đạp cửa loạn xạ! Mặc xác sự đời, lúc đó có 1 anh phía bên ngoài nảy ra 1 ý, bây giờ chỉ còn cách phá cái cửa này ra thôi! Nghĩ đến cảnh cái cửa chết tiệt sẽ đổ toàn bộ lên người mình mà kinh vãi đái ra, mình bắt đầu la hét loạn xạ thì anh ấy mắng: làm gì mà kinh thế?? nó có đổ cả lên người đâu mà gào toáng lên?? Nghe thế mình cũng yên tâm phần nào nhưng lại có ý nghĩ thằng này láo toét thật!! Ý nó bảo mình nhát địt đây mà! Mà kể cũng sợ thật đấy chứ?? Nhỡ đâu... (


Bình thường khi mình ngủ thì bom có nổ bên tai mình vẫn ngủ ngon lành nhưng lúc đấy mình đang tỉnh rụi và lại còn hoảng loạn nữa nên khi nghe tiếng phá cửa rầm rầm mình bắt đầu hét nhặng lên, làm mấy a ngoài đó cũng ko dám làm mạnh, đến khi mình chịu hổng nổi nhắm mắt xuôi tay tuyệt vọng thì nghe tiếng BÙM một cái giống như hồi nhỏ khi mình còn học mẫu giáo có lần mình nghe thấy tiếng đánh rắm của thằng nhỏ ngồi cạnh, nghe mà kinh hồn bạt vía...Mọi người xúm lại chúc mừng như vừa giải cứu con tin =)) Mình nhìn kĩ con người vừa cứu mình và vật vừa kíu mình, thấy dao: có một con dao và thớt: có 1 cái thớt khổng lồ của quán =)) chắc thớt này để chặt thịt voi hay sao đó =))


Riêng mình mồ hôi nhễ nhại mệt mỏi đáng lẽ phải chửi cái quán này 1 trận thì lại cảm ơn chúng nó rối rít, nhân viên quán thì tươi cười như thể chào mừng e trở lại, khách trong quán thì nhìn mình rồi bịt mồm cười (ừ đấy, tao vừa bị kẹt trong hố xí đấy, thì đã sao??) có đứa còn nhìn thẳng mặt mình mà cười nữa chứ, vô duyên thật!!!


Khi mình bảo quán vì cái vụ này chúng mày phải giảm 50% hóa đơn cho tao đi thì chúng nó bảo ko được (ặc ặc, quân mất day!) Mình nói đểu tụi nó là :"ở Hà Nội chị chưa bao giờ cảm thấy nóng đến thế này đâu" mà tụi nó cũng cóc hiểu luôn (hoặc giả vờ ngu, bọn này nguy hiểm lắm)


Từ nay đi đái ở đâu mình ko dám khóa cửa nữa đâu ạ, kinh bỏ bố!! Anh nào muốn nhìn muốn nhoi cứ thoải mái đi nhóe!! Chuyện mình viết hơi dài, nhưng nó cũng dài như quãng thời gian mình đứng trong nhà vệ sinh vậy! Thật là một kỉ niệm đáng nhớ ở SG, chỉ một câu chuyện nhỏ mà mình đã rút ra được một số bài học trong cuộc sống! Trong đó có 1 bài học (cho riêng mình thôi nhé) đó là khi 1 việc mình biết chắc sẽ thành công, chỉ ko biết sẽ sớm hay muộn thì ko việc gì phải nóng vội! Mình ko biết phải nên cảm ơn cái nhà vệ sinh khốn nạn này hay là chửi rủa chúng nó 1 trận đây??

p-s: ước gì những lúc hoạn nạn như thế này, Trà My có 1 cái ipad giống em tôi!

.bông.

Diễn từ nhận Giải Văn học Nhân dân 2010

Nhà văn Mộ Dung Tuyết Thôn

Nếu tôi không lầm, “giải thưởng hành động đặc biệt” của tạp chí Văn học Nhân dân được trao không phải cho thành tựu văn chương của tôi, mà cho lòng can đảm của tôi. Tôi ngượng vì mình không phải là người can đảm.

Lòng dũng cảm thực thụ đối với một nhà văn không phải là đấu tranh với một băng đảng lừa đảo kinh doanh đa cấp. Mà là bình tĩnh nói sự thật khi mọi người khác bị bịt miệng, khi sự thật không thể được biểu lộ. Mà là phát biểu với một tiếng nói khác, chấp nhận rủi ro lãnh cơn thịnh nộ của nhà nước và làm mất lòng mọi người, vì mục đích nói lên sự thật, và vì lương tâm của nhà văn.

Khi tôi lật tẩy một âm mưu kinh doanh đa cấp, tôi chỉ làm điều mà bất cứ công dân nào cũng nên làm: tôi trình báo một tội ác. Việc này chẳng hề là một hành động can đảm thực sự, và tôi thiển nghĩ cũng chẳng hề xứng đáng nhận giải gì. Thực ra, tôi là kẻ hèn nhát. Tôi chỉ nói những gì nói ra thì an toàn, và tôi chỉ phê phán những gì có thể được phép phê phán.

Có cuốn sách nọ tôi đã viết xong cách đây ít lâu, và lý do quan trọng nhất khiến chậm xuất bản là tôi đụng phải một biên tập viên khá kỳ khôi. Trong hai tháng trời, ông ta và tôi đã vài lần đấu khẩu rất kịch liệt. Tôi quẳng tách xuống nền nhà vỡ tan tành, tôi nói nặng lời với ông ta. Tôi điên tiết đấm vào tường ở nhà, nhưng cuối cùng tôi đành chịu thua.

Biên tập viên này là người rất cẩn trọng. Bất luận ra sao, điều đầu tiên ông ta nghĩ đến là an toàn. Theo ông ta, lẽ ra tốt hơn là dẹp luôn không xuất bản cuốn sách của tôi; đó là cách an toàn nhất. Ngay cả khi ông ta buộc phải cho xuất bản, ông ta bảo tôi rằng tốt nhất là tránh đụng đến bất cứ điều gì thực tế, vì những điều thực tế dính đến rủi ro. Nếu tôi không thể tránh đụng đến một vài sự thật, thì tôi nên nhớ đừng bày tỏ ý kiến gì về những điều đó. Ngay lúc tôi bày tỏ ý kiến, tôi đã trở thành mối nguy hiểm. Tôi không đồng ý với ông ta, nhưng tôi biết ông ta không phải là người duy nhất nghĩ như vậy.

Cuốn sách mới của tôi kể về thời gian tôi cải trang tham gia một tổ chức kinh doanh đa cấp phi pháp. Băng đảng thực hiện trò lừa đảo này có câu: “Nếu bạn đầu tư 3.800 tệ trong vòng hai năm bạn sẽ kiếm được năm triệu tệ”. Để đáp lại, tôi viết như sau:

Tôi tính nhẩm rằng mạng lưới địa phương chúng tôi có gần 200 người. Nếu mỗi người kiếm năm triệu tệ, như vậy là gần mười tỉ tệ, hóa ra doanh thu gần bằng với mức của một chi nhánh cấp tỉnh của công ty China Mobile. Nếu toàn bộ bảy triệu người tham gia ngành kinh doanh đa cấp của Trung Quốc đều có thể kiếm được chừng đó, số tiền sẽ lên đến ba mươi lăm ngàn tỉ tệ, vượt xa GDP của Trung Quốc trong năm 2008. Cứ tiếp tục cái đà này, thì sẽ chóng đến ngày mà kinh tế Trung Quốc qua mặt Mỹ, chẳng mấy chốc Trung Quốc sẽ thống trị thế giới, hệt như Mạnh Tử đã nói, bằng cách ‘dùng gậy đánh bại quân Tần quân Sở lợi hại’. Chúng ta chỉ cần huy động bảy triệu nông dân Trung Quốc đang đói trang bị gậy gỗ là đủ hạ gục những máy bay chiến đấu tàng hình đế quốc. Chúng ta đâu cần phát triển công nghiệp, hay nông nghiệp, hay ngành dịch vụ; thậm chí chúng ta chẳng cần đến quân đội.

Biên tập viên cắt nguyên cả đoạn từ chỗ ‘qua mặt Mỹ’ trở đi, và tôi hỏi ông ta tại sao. Quá nhạy cảm, tôi được trả lời thế. Tôi nói rằng ngay cả một kẻ đần cũng hiểu đoạn văn này có ý châm biếm. Vậy có gì nhạy cảm nào? ‘Dù châm biếm cũng không chấp nhận được. Phải bỏ.’ Tôi đề nghị: ‘Thôi được. Nếu châm biếm quá cay nghiệt không được phép, thì ta thử châm biếm nhẹ nhàng vậy.’ Rồi ông nói cụm từ ‘Trung Quốc sẽ thống trị thế giới’ nhạy cảm. Tôi chấp nhận. ‘Được, cắt đi’. Rồi đến ‘nông dân Trung Quốc’ cũng bị xem là nhạy cảm, nhưng lần này tôi ngớ ra không hiểu. Chắn chắn đó là từ trung dung, có gì nhạy cảm đâu? Biên tập viên nói từ ‘nông dân’ chứa đựng yếu tố thành kiến. ‘Được,’ tôi đáp, giả vờ linh động, và đổi từ đó thành ‘người kinh doanh đa cấp’.

‘Hạ gục những máy bay tàng hình đế quốc’ cũng nhạy cảm. Tôi bảo biên tập viên là tôi hiểu ý ông và đề nghị đổi thành ‘những máy bay tàng hình không người lái’. Biên tập viên nói như vậy cũng chưa ổn, và ‘máy bay tàng hình’ cũng nhạy cảm vì nó đụng đến một đề tài quân sự. Tôi bảo ông thử suy ngẫm một chút: các tiệm sách Trung Quốc có biết bao sách về các đề tài quân sự. Nếu những cuốn sách đều được xuất bản, tại sao tôi thậm chí không thể đụng đến đề tài quân sự? Ông đáp rằng đề tài này không phải để bàn luận, và những từ đó nhất định phải được chỉnh lý. Nhưng vì những từ đó là chủ đề cốt lõi của đoạn văn, không có cách nào chỉnh lý chúng được, nên tôi đành phải viết lại toàn bộ.

Cuốn sách cũng có cụm từ này: ‘Nhóm này chủ yếu gồm dân Hà Nam, ông gọi họ là “mạng lưới Hà Nam” ’. Sách cũng nói đến ‘mạng lưới Quảng Tây’, ‘mạng lưới Sơn Đông’, ‘mạng lưới Tứ Xuyên’, vân vân. Tất thảy đều là những ám chỉ vô hại, nhưng với biên tập viên này, ngay cả kiểu diễn đạt thường nhật này cũng làm nảy sinh vấn đề an toàn vì cụm từ ‘dân Hà Nam’ nghe có vẻ kỳ thị địa phương. Ông đề nghị chúng tôi viết lại là ‘Họ là những nông dân Hà Nam, vì thế mạng lưới này được gọi là mạng lưới Hà Nam, và chủ yếu gồm dân Hà Nam’. Tôi vẫn cự lại và bảo ông đọc lại câu chữ gốc của tôi rồi cho tôi biết có chỗ nào kỳ thị dân Hà Nam hay không. Một vấn đề nữa là tôi không thể nào nhận ra sự khác biệt giữa ngôn từ gốc của tôi và gợi ý của ông. Tại sao chúng tôi phải thay đổi như vậy? Ông đáp rằng bằng cách thay đổi từ ‘dân Hà Nam’ sang ‘nông dân Hà Nam’, những người Hà Nam có trình độ hơn hơn không cảm thấy bị coi thường. Tôi cố mặc cả với ông: “Bản gốc của tôi có hai câu, nếu thành ba câu thì dài dòng quá. Sao ta không cắt câu đầu tiên?” Ông ta suy nghĩ một hồi lâu thật lâu rồi đồng ý, và chúng tôi gút được bản cuối. Bản gốc tôi viết thế này: ‘Nhóm này chủ yếu gồm dân Hà Nam, và nó được gọi là ‘mạng lưới Hà Nam’ ’. Sau khi thay đổi, bản mới trở thành: ‘Nhóm này được gọi là ‘mạng lưới Hà Nam’, nó chủ yếu gồm dân Hà Nam’.

Ở một đoạn khác tôi viết rằng rắm của một kẻ nào đó có ‘hương vị Ấn Độ’. Tôi phải công nhận rằng chỗ này có thể bị xem là hơi dung tục, nhưng hẳn nhiên có gì quan trọng lắm đâu? Nhưng biên tập viên cương quyết bắt tôi thay đổi vì ám chỉ đến Ấn Độ. Về điểm này, ông không chịu nhượng bộ: cái trung tiện mang hương vị Ấn Độ là không được phép. Tôi thông cảm với ông, vì hẳn là ông thực tình sợ gây ra một biến cố ngoại giao giữa Trung Quốc và Ấn Độ. Nhưng tôi cũng tự hỏi liệu Trung Quốc và Ấn Độ có thực sự khai chiến với nhau chỉ vì một cái rắm.

Trong một trong những cuốn sách trước của tôi, xuất bản lần đầu vào năm 2005 và đã tái bản nhiều lần, tôi dùng một thuật ngữ địa lý: Nam Hoa. Tôi ngạc nhiên khi biết cụm từ này giờ đây hóa ra nhạy cảm và biên tập viên nhất quyết đòi đổi. Lý do ông nêu ra là ta không bao giờ thấy cụm từ này trong những ấn phẩm chính thức. Tôi không thể không thắc mắc tại sao những từ dùng được hồi năm 2005 thì không còn được phép dùng vào năm 2010. Sau đó tôi tra tìm trên mạng và phát hiện không chỉ có một khách sạn Nam Hoa, mà còn có một tạp chí Nam Hoa, và một bộ phim tên Nam Hoa (1994) giành được giải Kim Kê. Những cơ quan ngôn luận có thẩm quyền nhất của Trung Quốc cũng dùng đi dùng lại cụm từ ‘Nam Hoa’. Tôi có tin vui để báo: về điểm này, tôi đã thắng.

Như quý vị chắc cũng đã đoán được, biên tập viên này không chỉ bỏ vài từ như ‘dân Hà Nam’, ‘nông dân’, ‘chủ nghĩa đế quốc’ và cái rắm đê tiện, mà còn cắt xén nhiều câu, nhiều đoạn, và thậm chí cả phần và cả chương. Qua nhiều năm kinh nghiệm viết lách và xuất bản, tôi có thể viết ra một ‘từ điển những từ nhạy cảm’, trong đó chắc chắn có những từ như ‘cơ chế’, ‘luật’, ‘chính phủ’, cũng như rất nhiều danh từ khác, một số động từ, không ít tính từ, và thậm chí cả một vài con số đặc biệt. Trong từ điển này, những từ bị cấm dùng cũng bao gồm tất cả các tên tôn giáo, tất cả tên của những người quan trọng, tất cả các quốc gia, đương nhiên gồm cả Trung Quốc, và cả cụm từ ‘người Trung Quốc’. Ở nhiều chỗ trong cuốn sách mới của tôi, ‘người Trung Quốc’ bị đổi thành ‘một số người’, hay thậm chí ‘một số ít người’. Nếu tôi phê bình một số phần của văn hóa Trung Quốc cổ truyền, biên tập viên sẽ đổi nó thành ‘văn hóa quan liêu của Trung Quốc cổ đại’. Nếu tôi nêu ra bất cứ chuyện đương đại nào, ông sẽ yêu cầu tôi nói về Chu Nguyên Chương (Minh Thái Tổ) hay Võ Tắc Thiên (nữ hoàng khét tiếng nhà Đường) hay Châu Âu hay Thời Trung Cổ. Sau khi cuốn sách này được xuất bản, độc giả có thể nghĩ rằng tác giả bị điên: rõ ràng anh ta viết chuyện đương đại, vậy sao cứ cần phải phê phán Võ Tắc Thiên mãi thế? Phải thôi, độc giả chẳng sai đâu, bởi vì vào thời đại này, ở chốn này, văn chương Trung Quốc bộc lộ những triệu chứng của một căn bệnh tâm thần. Tôi không giống một nhà văn Trung Quốc, mà giống một kẻ mắc bệnh tâm thần hơn.

Có người sẽ nói rằng đừng nên dùng trường hợp của một biên tập viên kỳ khôi để chê trách cả cơ chế. Tôi đồng ý, nhưng vẫn muốn hỏi: Điều gì tạo ra một biên tập viên luôn hoang tưởng sợ sệt như vậy? Tôi thú nhận là nỗi sợ của ông ta đã nhiễm qua tôi, và tôi cũng muốn hỏi cơ chế kiểu gì mà lại khiến tôi, một công dân tuân thủ luật pháp, một nhà văn, phải sống trong nỗi sợ không mô tả được.

Ở đây có nhiều nhà báo và có lẽ nhiều nhà khác nữa, sau này họ có lẽ tường thuật rằng tôi đã có một bài phát biểu khá giận dữ. Tôi đâu có giận; tôi chỉ đang mô tả tình cảnh của mình, vì tôi tin rằng chắc chắn đây không chỉ là tình cảnh của tôi, mà còn là tình cảnh toàn thể giới văn sĩ Trung Quốc đang lâm vào. Và nỗi sợ tôi đang cảm nhận không chỉ là nỗi sợ theo cảm nhận của một nhà văn, mà của tất cả những nhà văn chúng ta. Đáng buồn thay, tôi đã dành nhiều công sức cho việc biên soạn ‘từ điển những từ nhạy cảm’ này, và tôi đã trau giồi nhuần nhuyễn những kỹ năng lọc văn của mình. Tôi biết những từ, những câu nào phải bị cắt, và tôi đã chấp nhận việc cắt xén như thể đó là cách nên làm. Quả thực, tôi thường tự mình cắt bỏ vài từ để tiết kiệm thời gian. Cái này tôi gọi là ‘văn chương bị thiến’ – tôi là một thái giám chủ động, tôi đã tự thiến mình trước khi bác sĩ giải phẫu cầm dao mổ.

Chẳng có gì mới mẻ khi biết rằng trong thế giới này có điều viết được và có điều không được viết; có điều nói ra được, nhưng có điều chỉ có thể nằm trong suy nghĩ. Tiếng mẹ đẻ của chúng ta đã bị cắt thành hai phần: một an toàn, và một đầy rủi ro. Có từ hợp lòng cách mạng, có từ lại là phản động; có từ dùng được, nhưng có từ lại thuộc về kẻ thù. Điều tai hại nhất là dù kinh nghiệm đến thế, tôi vẫn không luôn luôn biết từ nào hợp pháp, từ nào phi pháp, nên tôi thường vô tình phạm ‘tội ác ngôn từ’. Tối hôm qua tôi xem một quảng cáo ở Bắc Kinh hỏi rằng: ‘Bạn sẽ nói gì nếu bạn trở thành vô địch thế giới? Câu trả lời của tôi thế này: tôi là một nhà văn. Thật khó gọi tôi là nhà văn, ngay cả khi tôi đứng trên bục nhận giải thưởng, tôi cảm thấy khó chịu khi gọi mình là nhà văn – tôi chỉ là một tội phạm ngôn từ.

Có người sẽ nói rằng thực tế đành phải vậy thôi. Tôi có cảm giác mình đã sắp bị bóp nghẹt. Tôi đánh vật chọn những từ an toàn trong một bãi mìn ngôn ngữ. Dường như từng từ từng ngữ trong tiếng Trung đều có vẻ đáng ngờ. Tôi muốn nói rằng điều này không chỉ gây hại cho tác phẩm của tôi, mà còn gây hại cho ngôn ngữ chúng ta. Đây là tiếng mẹ đẻ của chúng ta, ngôn ngữ vĩ đại của chúng ta, ngôn ngữ của triết gia Trang Tử, các nhà thơ Lý Bạch và Tô Đông Pha, và đại sử gia Tư Mã Thiên. Có thể cháu chắt của chúng ta sẽ tái khám phá nhiều từ ngữ đẹp mà nay không còn tồn tại. Nhưng đáng buồn thay, ngay cả bây giờ, chúng ta tiếp tục ngạo mạn tuyên bố rằng ngôn ngữ của chúng ta đang thịnh.

Sự thật duy nhất là chúng ta không thể nói sự thật. Quan điểm duy nhất có thể chấp nhận được là chúng ta không thể bày tỏ quan điểm. Chúng ta không thể chỉ trích cơ chế, chúng ta không thể bàn các vấn đề thời sự, thậm chí chúng ta không thể nhắc tới nước Ethiopia xa xôi. Đôi khi tôi không thể không tự hỏi: Cách Mạng Văn Hóa thực sự đã chấm dứt chưa?

Tại sao Trung Quốc đương đại thiếu tác phẩm phát biểu trực tiếp? Vì những nhà văn chúng ta không thể phát biểu trực tiếp, hay nói đúng hơn, chúng ta chỉ có thể phát biểu một cách gián tiếp.

Tại sao Trung Quốc đương đại thiếu tác phẩm hay phê phán tình cảnh hiện tại của chúng ta? Vì không được phép phê phán tình cảnh hiện tại của chúng ta. Chúng ta không chỉ mất quyền được phê phán, mà mất luôn cả lòng dũng cảm để phê phán.

Tại sao Trung Quốc hiện đại thiếu những nhà văn vĩ đại? Vì tất cả những nhà văn vĩ đại đều bị thiến khi vẫn ươm mầm sáng tác.

Người ta hỏi tôi tại sao tôi viết, và tôi thường trả lời: cho một thế giới rộng lớn hơn. Đó là giấc mơ của tôi. Vì giấc mơ này, tôi có thể chịu đựng một thế giới đầy những búp bê Barbie, nhưng tôi không thể chịu nổi một thế giới bắt buộc những búp bê Barbie phải mang đai trinh tiết.

Tôi biết những lời này không phù hợp cho thời đại này và chốn này. Những lời này có thể bị xem là ngây thơ. Nhưng ở thời đại này và chốn này, tôi vẫn trung thành với kiểu lập luận ngây ngô này: khi chất lượng không khí giảm đi, tôi cảm thấy ta nên làm gì đó, chứ không chỉ ngậm miệng và ngưng thở. Thay vì thế, chúng ta phải hành động, để bảo vệ ngôn ngữ của chúng ta, để làm sạch môi trường của chúng ta. Trên hết thảy, đây là điều một nhà văn nên làm. Chỉ cần phát biểu quan điểm kiểu này là tôi xứng đáng nhận giải thưởng văn học.

Tôi hy vọng chúng ta có thể đồng ý với nhau vài điều:

Văn học không thể phục vụ chính quyền; ngược lại, chính quyền nên làm mọi thứ trong khả năng của mình để tạo ra môi trường thuận lợi cho văn học.

Nếu chúng ta không thể loại bỏ được kiểm duyệt, thì tôi hy vọng chúng ta có thể nới lỏng hơn một chút về kiểm duyệt; nếu chúng ta không thể nới lỏng được, thì ít nhất hãy để cho chúng ta thông minh hơn một chút.

Nếu thực sự có một ‘từ điển những từ nhạy cảm’, tôi hy vọng rằng nó sẽ được xuất bản; như vậy ít ra chúng ta đều có thể tiết kiệm được nhiều thời gian và giảm khả năng vô ý phạm những ‘tội ác ngôn từ’.

Nhà văn không nên là con vẹt, không nên là cái loa biết đi, và nhất định đừng nên là những con thú nuôi kiểng suốt ngày nhặng xị; họ nên có một đầu óc trong sạch và phát biểu bằng tiếng nói trung thực. Khi cầm bút, họ không là nô lệ của ai, họ có quyền không thề trung thành với bất cứ ai; và phát biểu sự thật và chân thật với chính lương tâm của họ.

Cuối cùng, tôi muốn nói rằng tôi không phải là một kẻ thù giai cấp, tôi không phải là kẻ phá rối hay kẻ lật đổ chính quyền. Tôi chỉ là một công dân đề xuất ý kiến. Ngôn từ của tôi có thể gay gắt, nhưng xin hãy tin những hảo ý của tôi. Giống như hầu hết mọi người, tôi mơ sống trong một thế giới hoàn hảo, nhưng tôi vẫn sẵn lòng hiến dâng tất cả cho một thế giới không hoàn hảo.

Đọc tại Hội quán Phóng viên Ngoại quốc Hong Kong vào tháng 2/2011.

Bản tiếng Anh do Harvey Thomlinson, Jane Weizhen Pan và Martin Merz dịch từ tiếng Trung. Nguồn: The New York Times, 6/11/2011

gió

"Sau thời gian dài vắng bóng Ivo pogorelich đã trở lại Warsaw recital năm 2007. Nghệ sĩ tiếp tục biểu diễn ở đây vào tháng 8 và 9/2008 và năm 2009 cũng đến Warsaw trong tua biểu diễn nhiều nước. Ngày 27/10/2011 dự định có concert Ivo Pogorelich ở Zabrze ( Slaskie, Ba Lan). Chương trình gồm: Chopin Sonata No.2, Liszt Mephisto Walz, và 2 bài Chopin, Liszt khác. Vé đã được bán. Nhưng sau đó có thông báo hủy diễn với lý do có ít quan tâm của người hâm mộ (meloman- music lover), xin lỗi những người yêu mến tài năng Ivo Pogorelich và xin trả vé đã bán. ( Tin buồn cho những người hâm mộ Ivo ngoài Ba Lan !). Chưa rõ sau này Ivo Pogorelich có được chào đón nồng nhiệt ở Warsaw hay không. Nhất là thời nay nghệ sĩ piano tài năng đáng nể ngày càng nhiều. Vừa đoạt giải II và III Chopin 2010, Lukas Geniusas , Daniil Trifonov đã chơi rất xuất sắc các concerto Rachmaninov, Tchaicovski. Hôm trước recital 1 chương trình này, hôm sau đã recital chương trình khác, họ có thể chơi trọn bộ các Sonata của Chopin hoặc Skriabin… cùng lúc. Việc đánh lặp lại 1 vài tác phẩm như chương trình của Ivo thực ra đã có rất nhiều người làm được 1 cách xuất sắc. Cũng có thể có thêm lý do người yêu nhạc ở Ba Lan họ vẫn không chấp nhận kiểu chơi lạ của Ivo, không riêng tác phẩm của Chopin."

Làm quen với sự cô độc thật khó. Ta không thể tự thưởng thức ta mãi được!

gió

gió